اقدام پژوهی زهرا یعقوبی(اختلال دیکته نویسی)

مقدمه:

مدت های طولانی دانش آموزانی را که در یادگیری یک یا چند درس مشکلات جدی داشتند،با اصطلاحات معلومل ادراکی،آسیب دیده ی مغزی وعصبی معرفی میکردند.با توجه به یافته های جدید در مورد یادگیری در سال 1963 جمعی از متخصصین،اصطلاح (ناتوانی های یادگیری)را جایگزین اصطلاحات قبلی کردند.از آنجا که واژه ی ناتوانی اصطلاحات دیگری مثل ناتوانی جسمی یا ذهنی را تداعی میکند،یعنی ناتوانی هایی که تبدیل به توانایی کامل نمی شوند،اصطلاحی مایوس کننده می نماید و به نظر می رسید اگر در خصوص این موارد اصطلاح (اختلالات یادگیری)را به کار ببریم مناسب تر باشد.

(اختلال در خواندن)یکی ار اختلالات یادگیری ویژه است.باوجود تحقیقات متعددی که برای یافتن علت آن انجام گرفته،هنوز یک نتیجه ی قطعی در این مورد به دست نیامده است.

هین شلوود(1917)نویسنده ی کتاب (کوری کلمات)علت اختلال در خواندن را مربوط به ناحیه ی گفتاری نیم کره ی چپ مغز و مساله ای مادرزادی می داند.اورتون(1937)علت را به اختلالات عصبی عملکردی استروفوسیمبولیا نسبت می دهد و رابینوویچ(1968)اشکال در خواندن را تحت سه عامل اختلال در تشکیلات نورولوژیک،صدمه ی مغزی و اشکالات عاطفی معرفی میکند.

ورنون از 1957به بعد با تحقیقات گسترده ای که انجام داد عوامل اختلال خواندن را به این شرح معرفی کرد:

1-عدم آمادگی برای خواندن

2-معلولیت های جسمانی مانند اشکالات دیداری و شنیداری

3-نیروی زیستی ناکافی

4-عقب ماندگی عمومی رشد گفتار واشکالات گفتاری

5-محدودیت در واژه ها

6-معلولیت های فرهنگی واجتماعی

7-عوامل شخصیتی،عوامل اجتماعی،عوامل محیطی

8-عدم توجه مدرسه و تغیر مکرر مدرسه یا آموزگار

9-شرایط نامساعد خانه

10-روش های آموزشی ناقص و تشکیلات ناقص مدرسه

مایکل باست افرادی که دارای اختلال خواندن هستند را به سه دسته تقسیم می کند:اول گروهی که اختلال خواندن آوایی دارند.این افراد مجموعه ی لغات نسبتا زیاد و قابل توجهی را در ذهنشان ذخیره کرده اند اما هجی کردن آن هاضعیف است.گروه دوم افرادی هستند که اختلال خواندن ایده ای دارند.این گروه میخوانند وهجی میکنند اما در ساختار بینایی لغت اشکال دارند وگروه سوم افرادی هستند که در هردو مشکل دارند.

اختلال خواندن قابل درمان است.به بسیاری از دانش آموزانی که دارای اختلال خواندن هستند متاسفانه برچسب کودن،کم ذهن،عقب مانده و مانند آن زده می شود که هیچ کدام صحیح نیستند.این دانش آموزان به علت مشکلی که در خواندن دارند نمی توانند کتاب هایی مانند علوم،ریاضی و امثال آن را بخوانند و بنابراین در این درس ها هم با مشکلاتی روبرو می شوند.این اختلال قابل درمان است و آموزگاران و والدین میتوانند با صبروشکیبایی این مشکل را حل کنند.

اختلال دیکته نویسی

دانش آموزان زیادی وجود دارند که در درس دیکته دچار مشکل هستند و به نسبت تعداد غلط های املایی خود،نمرات کمتری دریافت می کنند.معمولا معلمان و والدین برای تقویت دیکته ی دانش آموزان به راه های زیر متوسل میشوند:

1-به کودک پند واندرز می دهند و از آنان کوشش بیشتری را طلب می کنند.

2-کودک را تحقیر،سرزنش و مواخذه می کنند.

3-به سرزنش و انتقاد از معلم می پردازند.

4-میزان تکالیف خانه ومدرسه را که به نوعی به درس دیکته مربوط می شودافزایش می دهند.

6-از کودک می خواهند شکل صحیح کلماتی را که در نوشتن آن مرتکب اشتباه شده است را بارها بنویسد.

انواع اشتباهاتی که کودک مرتکب می شود از یک نوع ویک سنخ نیستند تا بتوان بااتخاذ یک روش واحد همه ی آن اشتباهات را از بین برد و به پیشرفت وی اطمینان حاصل کرد.برای دستیابی به یک راه حل ساده وامیدوارکننده بهتراست ابتدا بااجرای ازمون هوشی از طبیعی بودن هوش کودک اطمینان پیداکنیم.اگر کودک در سایر درس ها وفعالیت هایش مثل سایر کودکان معمولی باشد به اجرای ازمون هوش نیازی نداریم.

بعداز دانستن نمره ی هوش کلی وجزئی واطمینان از عادی بودن هوش کودک باید اشتباهات دیکته های متعدد دانش اموز را از روی دفتر دیکته ی وی یادداشت کنیم وعلل اشتباهات را بیابیم.

توصیف وضع موجود

اینجانب زهرایعقوبی باتوجه به اینکه دومین سال حضورم در مدرسه ی سلمان فارسی احمدآباد بیارجمند بود در ابتدای سال تحصیلی و در جلسه ی با همکاران و مدیر تصمیم داشتم سال تحصیلی جدید را با دانش آموزان سال گذشته ی خودم در کلاس سوم ادامه دهم و چون تجربه ی زیادی نداشتم از پذیرفتن پایه های بالاتر ترس داشتم اما با صحبت های مدیر و همکارانم و تصمیم خودم برای مقابله باترسم و محک زدن خود تصمیم گرفتم پایه پنجم را بپذیرم.بااینکه استرس داشتم اما با امیدو توکل به خدا و باانرژی بالا وارد کلاس شدم و روز اول را به آشنایی با بچها گذراندم و از آنها خواستم خودرامعرفی کنند و در ساعات بعدی هم در مورد سالی که قرار است با هم بگذرانیم و قوانین و مقررات و انتظارات متقابلی که از هم داریم گفت و گو کردیم.در روزهای نخستین سال تحصیلی و در برخورد هایی که با دانش آموزانم داشتم موردی نبود که توجه مرا جلب کند اما هرچه روزها بیشتر سپری شد و من شروع کردم به روش های مختلف دروس سال گذشته را مرور کنم یا سنجشی داشته باشم تا سطح هر دانش اموز را بدانم متوجه دانش آموزی شدم که در خواندن از روی متن هایی که در اختیارشان قرار می دادم بسیار دچار مشکل بود و بدون کمک من یا بقیه ی دانش آموزان اکثر کلمات حتی ساده و ابتدایی هم نمیتوانست درست ادا کند.

سعی کردم به بهانه های مختلف جمله های ساده تر را در اختیارش بگذارم یا کلماتی را جدا جدا به او بدهم تا برای من بخواند تااز اینکه دارای اختلال است یانه کمی اطمینان پیداکنم.بعداز گذشت چندروز برایم مسجل شد که امیرحسین مشکل بسیار جدی در خواندن دارد و بسیار با هم کلاسی هایش در این مورد تفاوت دارد توقع داشتم حال که خواندن او با مشکلی جدی روبرو است نوشتن اوهم دچار مشکلاتی باشد که با دیکته هایی که به روش های مختلف به دانش آموزان گفتم یا از امیرحسین به بهانه های مختلف خواستم چیزی را برایم بنویسد متوجه شدم حدسم درست بود و در نوشتن هم حتی بعضی از حروف را باهم اشتباه میگیرد و اشتباهات بسیار جدی و متعددی دارد.

تصمیم گرفتم تمام سعیم را بکنم تا همه متن هایی که امیر حسین مینوشت را جمع اوری کنم و تمام اشتباهاتش را درجدولی یادداشت کنم و وقتی متنی را برایم میخواند صدایش را ضبط کنم تا بعدا بتونم غلط هایش را بنویسم و علت هر غلط را جویا شوم.

درمورد اختلال خواندن و دیکته نویسی شروع به تحقیق کردم و کتاب ها و مقالاتی خواندم و هم چنین از مشاور کمک گرفتم که روند درمان را آغازکنم و سعی کنم به امیرحسین کمک کنم تا بتواند این مشکل را پشت سربگذارد و مانع از ادامه ی تحصیل او نشود.

اهداف تحقیق

-شناسایی مشکل دانش آموز و کوشش در جهت رفع مشکل وی.

-کمک به دانش آموز جهت رفع اختلال دیکته نویسی و خواندن.

-کمک به دانش آموز برای پیشرفت در سایر دروس با حل کردن مشکل خواندن و نوشتن او.

-شناسایی علت های مشکل به وجود آمده و سعی در رفع آن ها و راهنمایی وکمک به اعضای خانواده ی دانش آموز برای تثبیت و نتیجه گیری بهتر.

اهمیت و ضرورت تحقیق

از آنجایی که به بسیاری از دانش آموزانی که دارای اختلال خواندن یا دیکته نویسی هستند برچسب عقب ماندگی ذهنی یا چیزهایی از این قبیل میزنند و عزت نفس دانش اموز را از بین میبرند و باعث به وجود آمدن مشکلات دیگری هم در روند اموزشی و هم روند تربیتی او می شوند و هم چنین چون این اختلالات باعث می شود که دانش آموز در سایر دروس خود هم دچار مشکل شود و نتواند مانند هم سن و سال های خودش به موفقیت هایی برسد بسیار باعث سرخوردگی و بی انگیزگی او برای ادامه ی تحصیل میشود نباید اینگونه درنظر گرفت که دانش آموزی که در خواندن یا نوشتن مشکلاتی دارد دیگر برای درمان او دیرشده است یا صرفا از لحاظ هوشی او دچار مشکلی بوده است که به این اختلالات دچارشده است،همانطور که پیش تر گفته شد این اختلالات معلول علت های مختلفی می تواند باشد و اگر هرچه زودتر در جهت حل انها اقدام شود دانش اموزان در کل روند آموزشی اش ذچار موفقیت های چشمگیری خواهدشد، بنابراین شایسته است که این اختلالات با تمرین ها و درمان های درست و اصولی جدی گرفته شود و در جهت رفع آن ها اقدامات لازم انجام شود تا دانش آموزی به خاطر مشکلاتی که قابل حل هستند از شکوفا شدن استعداد هایش و لذت بردن از درس و مدرسه و رسیدن به موفقیت هایی که لیاقت آن هارا دارد باز نماند.

تعاریف عملیاتی:

اختلال:اختلال،بی نظمی و آشفتگی و به هم خوردگی نامیده می شود.اختلال ممکن است به الگوهای تصادفی،غیرمنظم و آشفته اشاره کند.اختلال میتواند موارد زیر را شامل شود:اختلال پزشکی/اختلال اجتماعی وقانونی/اختلال یادگیری و...

ناتوانی یادگیری:ناتوانی در یک یاچند فرایند ذهنی یا درس آموزشگاهی است که دلیل آن فقر محیطی ،ضایعه مغزی،مشکلات سیستم عصبی،فقر عاطفی وبیماری های چشم و گوش نباشد.

اختلال خواندن:کاریلو(1976)معتقد است علت اختلال خواندن پیموده نشدن سلسله مراتب خواندن است.منظور وی این است که باید ابتدا پایه ی زیرین در کودک کامل شود و بعد پایه های دیگربه ترتیب مانند هرم طی شوند.

اختلال دیکته نویسی:انواع اشتباهات پرتکرار املایی که یک دانش آموز بابهره ی هوشی طبیعی مرتکب می شود،ممکن است ناشی از اختلالات یادگیری در زمینه ی مهارت های دیکته باشد که به آن اختلالات دیکته نویسی می گویند.

گردآوری اطلاعات (شواهد1)

مشاهده ی وضعیت دانش آموز:

بعد از اینکه ویژگی هایی که در ادامه ذکر میکنم را در رفتار امیرحسین دیدم به اختلال خواندن و دیکته نویسی او پی بردم.

1-دامنه ی توجهش کوتاه بود.

2-تمایل به خواندن نداشت.

3-در تمرکز مشکل داشت.

4-در خواندن شفاهی و کلامی تردید میکرد و گاه دچار لکنت میشد.

5- به زحمت ،بادای کشیده و لحن یکنواخت میخواند.

6-کلمه به کلمه می خواند.

7-بعضی کلمات را به دلیل وجود مشکل در تمیز دیداری غلط مینوشت.

8-بعضی کلمات را جا می انداخت.

9-اکثر کلمات را کاملا نارسا و ناخوانا مینوشت.

بعداز پی بردن به مشکل امیرحسین تصمیم گرفتم در مورد این اختلالات اطلاعی کسب کنم و تاجایی که در توانم هست به او کمک کنم.

در گام اول برای رفع مشکلات او سعی کردم ارتباط خوب و نزدیکی بااو برقرار کنم تا بتوانم علت مشکلی که برای او پیش آمده را راحتتر پیدا کنم و انگیزه ی او را برای از بین بردن این مشکلات بالاببرم.

طراحی پرسشنامه والدین و مدرسه

بعد از آشنایی مقدماتی با مشکل دانش اموز باید با طرح پرسش های متعددی که به مشکل ارتباط دارد علت مشکل و عوامل و شرایط آن را بشناسیم. در ابتدای امر لازم است اطلاعات ضروری را از دانش اموز و سیستم خانوادگی او به دست آوریم بنابراین بهتر است ژنوگرام خانواده را با پرسش از والدین رسم کنیم. بعد ازاینکه اطلاعات فردی و خانوادگی دانش اموز را در ژنوگرام رسم کردیم پرسشنامه ای تهیه میکنیم و آن را در اختیار والدین دانش آموز،معلم سابق یا مدیرقرارمیدهیم تا تکمیل کنند.

هوشبهر:

بعد از کسب اطلاعات لازم از طرق پرسشنامه باید مطمئن شد که دانش آموز عقب ماندگی ذهنی ندارد.برای کسب این اطمینان می توان از آزمون هوشی استاندارد استفاده کرد که این کار را با معرفی به مشاور انجام میدهیم.

کارگروهی و ارجاع دادن:

مشکللات یادگیری فرد پیوستگی و ارتباط تنگاتنگی با مسائل فرهنگی،خانوادگی،اقتصادی،تغذیه و...دارد.بنابراین بهتراست درمان مشکلات یادگیری در مراکز راهنمایی و مشاوره که از تخصص های گوناگون بهره میگیرند صورت پذیرد یا معلم در صورت نیاز دانش آموز را به متخصص مربوطه ارجاع دهد.

مصاحبه با دانش آموز:

در اولین جلسه بعد از تکمیل پرسشنامه توسط والدین سعی کردم با دانش آموز رابطه ی صمیمی برقرار کنم و سعی کردم نقاط قوت و توانمندی های امیرحسین را برایش بازگو کنم و اعتماد به نفس از دست رفته ی اورا کمی بهبود ببخشم.در گفت وگو باامیر حسین سعی کردم خیلی ازاو فاصله نگیرم تا حس صمیمانه ی مرا بهتر درک کند و گفت و گو را به گونه ای پیش بردم تا بتوانم از سوال و جواب های معمولی به درک علت مشکل امیرحسین برسم.

تعیین متن برای آزمون و سنجش خواندن:

برای ارزیابی و سنجش میزان توانایی خواندن و در نتیجه تعیین میزان مشکل یادگیری در خواندن دو متن از کتاب فارسی تهیه کردم یک متن برای اینکه دانش آموز باصدای بلند بخواند و در پایان به پرسش های آن جواب دهد و یک متن را بدون صدا بخواند و درپایان به پرسش های متن جواب بدهد.

سنجش و تشخیص:

بعدازاینکه دانش آموز متن هارا خواند و به پرسش ها پاسخ داد در یکی از سه سطوح زیر قرار میگیرد.

1-سطح خواندن مستقل که میزان بازشناسی لغت در متن99درصد و درک و فهم متن که از طرق پاسخگویی به پرسش ها مشخص می شود 90درصد یا بیشتر باشد.

2-سطح خواندن آموزشی که میزان بازشناسی لغت در متن حدود 95درصد و میزان دک و فهم حدود 75درصداست.

3-سطح ناکافی که میزان بازشناسی لغت در متن کمتراز 90درصد و درک و فهم تقریبا کمتراز 50درصد است.

برای اینکه بتوانیم این اطلاعات و در صد هارا به دست آورم در متنی که در اختیار امیرحسین قرار دادم تعداد خطاهارا شمردم و نسبت به کل کلمات درس حساب کردم و درصد مشکل را پیداکردم.در بخش درک و فهم هم به هرکدام از سوالاتی که در پایان متن آورده بودم نمره ای اختصاص دادم به گونه ای که جمع آنها100باشدو به نسبتی که دانش آموز نادرست پاسخ داده بود درصد مشکل تعیین می شد.

تکمیل کردن جدول سمن:

جدولی به نام سمن تنظیم شده است که تقریبا تمامی مواردی که باید در درمان مشکل خواندن مدنظر قراربگیرد در این جدول منظور شده استو علاوه برآن میزان درصدهرکدام مشخص شده که باتکمیل آن کار معلم بسیار ساده تر می شود.مواردی که امیرحسین در ان مشکل داشت را در جدول پیداکردم و علات زدم فراوانی انهارا هم یادداشت کردم تا فعالیت درمانی خودم را از مشکلی که بیشترین فراوانی را داشت آغاز کنم.

برای تعیین مشکلات دیکته نویسی تمامی دیکه هایی که نوشته بود را بررسی کردم و تمامی اشتباهات او را به همراه شکل صحیح کلمات در جدولی یادداشت کردم و در گام بعدی نوع غلط هاا نوشتم و فراوانی هرکدام را هم یادداشت کردم و برای هر نوع غلط تمرین های مخصوص را طراحی کردم.

مبانی نظری پژوهش:

اختلال خواندن ودیکته نویسی:افراد مبتلا به اختلال خواندن در روان و رسا خوانی کلمات دچار مشکل هستند.این کودکان در مهارت های زبانی بااشکال مواجه اند بنابراین ممکن است علاوه بر خواندن در دیگر مهارت های زبانی از جمله نوشتن،هجی کردن،درک جملات و تلفظ کلمات نیز دچارمشکل باشند.

علایم:

+در تشخیص کلمات هم وزن مانند تیر،سیر،ناتوان است.

+کودک در بیان اشعار کودکانه اشکال دارد.

+در یادگیری کلمات جدید ضعیف است.

+در گفتن حرف اول یک کلمه گیر میکند و نمی تواند آن کلمه را بیان کند.

+مهارت های گفتاری را باتاخیر آغاز میکند.

اختلال دیکته نویسی:اصطلاح اختلال دیکته نویسی برای کودکانی که با وجود هوش طبیعی بسیار بد می نویسند به کاربرده می شود.(سیف نراقی ونادری،13949)

علایم:

+جانشین سازی حروف به جای یکدیگر

+جاانداختن کلمات

+جاانداختن تشدید

+جاانداختن نقطه

+وارونه نویسی

+نارسانویسی

معالجه

بعداز انجام کارهایی که پیش تر ذکر شد وقت آن رسیده بود که ابزار و شرایط لازم برای درمان فراهم شود.زمان لازم برای درمان را به طور تقریبی پیش بینی کردم و به اطلاع والدین دانش آموز رساندم.مکان مناسب و همچنین ابزار لازم را تاحد امکان آماده کردم.سعی کردم از ابزاری بسیار ساده و ابتدایی استفاده کنم تابرای والدین دانش آموز و تمرین با او در منزل هم قابل دسترس باشد.بعضی از این ابزار ها عبارت انداز:

نخ/خمیربازی/نی نوشابه/توپ پینگ پونگ/کارت تصاویر/کارت حروف الفبا/خط کش/لیوان/مداد/شمع/کارت های حروف و کلمات/قرقره و...

سعی کردم با والدین به طور منظم جلساتی داشته باشم و اطلاعات لازم را دراختیار انهاقرار دهم و کتاب هایی را برایشان تهیه کردم تابخوانند و تمرین هایی را برای انجام آن در منزل به آنها آموزش میدادم تا باامیرحسین همراه شوند.

در اولین گام درمان سعی کردم تمرین های ساده ای که موجب تحریک نرون ها شده است و باعث ایجاد تغییراتی در دندریت ها،اکسون وجسم سلولی می شود را انجام دهم تمرین هایی مثل:

1-راه رفتن با ریتم ضربه هایی که من ایجاد میکردم.

2-تعریف کردن لطیفه

3-چرخاندن میله با انگشتان

4-پریدن جفت پا در دوطرف طناب از طرف جلو وعقب

5-تمرین لی لی با هردوپا

6-اجرای پانتومیم

7-گذاشتن کتاب روی سر و راه رفتن در جهت های مختلف با حفظ تعادل

8-تقلید حرکات حیوانات

در ادامه به مشکلاتی که در جدول سمن یادداشت کرده بودم پرداختم.هرمشکل را بررسی کردم و علت ان را پیدا کردم و سپس برنامه درمانی را مناسب با آن طراحی کردم.

برای اینکه دانش آموز بتواند صداهارا درست درک و تلفظ کند باید تمرین های مختلفی را انجام دهد.این تمرینه ها باتوجه به سن،پایه ونوع مشکل دانش آموز انتخاب میشوند.بهتراست ابتدا با انجام ازمون نوع مشکل را پیداکنیم.

برااینکه تلفظ تمامی صداهاچه در ابتدای کلمه چه در انتها و چه در میان کلمه سنجیده شود و هم چنین حساسیت شنیداری و حافظه ی شنیداری دانش آموز تعیین و نوشته شود این آزمون را انجام دادم:

ایبتدا دو واژه را نام بردم و از دانش آموز خواستم آن هاراشمرده و با تلفظ درست تکرارکند.در صورتی که تلفظ هرکدام از صداها اشتباه بود در ستون مربوطه یادداشت میکردم.اگر به یادنیاورد در ستون حافظه شنیداری و اگر گوش او حساس نباشد و متفاوت بشنود در ستون حساسیت شنیداری و اگر واژه هارا به ترتیبی که گفتیم نتواند به یاداورد در ستون توالی شنیداری یادداشت میکنیم.سپس سه واژه ی دیگر که در ردیف بعدی است را نام میبریم و همین کارها را انجام میدهیم اگر با موفقیت انجام دادم جلو هر ردیف مثبت میگذاریم.تاردیف هشت که اینکار را انجام دهیم متوجه مشکلات اومیشویم مثلا اگر فقط توانست تا ردیف شماره 6 کلمه هارا بخ خاطر بسپارد یعنی 6کلمه را حافظه ی شنیداری او 6است.

بعد از تکمیل این جدول و شناسایی مشکلات امیرحسین تمرین های زیر را برای رفع مشکلات او انجام دادم:

1-از گل رس شکل هایی مانند ماهی ،گربه و...بسازد و در بخشی از آنها سوراخ ایجاد کند و به همراه داشته باشد انگاه بافوت کردن به داخل ان صداایجادکند.

2-چند وسیله ی صداساز به دلخواه خودش درست کند و صداهای انهاراباهم مقایسه کند.

3-صداهای حیوانات مختلف را ضبط میکنیم و از دانش اموز میخواهیم به انهاگوش دهد و هرکدام را که تشخیص داد نام ببرد.

4-چند قوطی خالی تهیه میکنیم در هرکدام چیزهایی از قبیل برنج،لوبیا،سنگ ریزه و...میریزیم سپس قوطی هارا تکان می دهیم دانش آموز باید از نوع صدای قوطی ماده ی داخل آن را تشخیص دهد ونام ببرد.

5-صداهایی را که امیرحسین درانها مشکل داشت راپیداکرده و کلماتی که دارای همان صداهابودند را انتخاب کردم در سه گروه،گروهی که این صداها در ابتدای کلمه گروهی که در میان کلمه و گروهی که در پایان کلمه این صداها به کاررفته بود کلمات را تلفظ کردم و ازاو هم خواستم تکرار کند یا واژه هارا ضبط کردم ازاو خواستم گوش دهد و بعد تکرار کند.

6-صداهایی که میخواهیم تمرین کنیم را مشخص کرده کلماتی را که دارای این صداهابودند را تلفظ میکردم و امیرحسین باید هروقت صدای مورد نظر را میشنید علامت میداد.

7-کلماتی که توان تمایزشنیداری بیشتری دارند را انتخاب کردم و طی یک بازی ازاو خواستم به کلماتی که تلفظ میکنم دقت کند و هر گاه اشتباه کردم اصطلاح کند.

8-کلماتی را ناقص تلفظ میکردم و از او میخواستم کامل کند.

9-تعدادی تصویر مرتبط به هم به او نشان دادم و از او خواستم داستانی بسازد و برایم تعریف کند.

10-آهنگی را زمزمه کردم و از او خواستم تقلید کند.

11-برای تقویت حافظه و توالی شنیداری ابتدا دو کلمه راتلفظ کردم و خواستم به ترتیب تکرار کند سپس سه کلمه و به همین ترتیب کلمات رابیشتر کردم.

12-ابتدا دووسیله و سپس سه وسیله را دراختیار او گذاشتم و از او خواستم انهارا به ترتیبی که من میگویم بچیند و به مرور تعداد وسایل را بیشتر کردم.

13-برای تقویت حافظه و توالی دیداری هم نقاشی هایی در اختیارش قرار دادم و خواستم طبق نمونه کامل کند و رنگ بزند.

14-برگی خاص از درخت به او دادم و خواستم برگ های مشابه ان را پیداکند.

15-تصاویر ناقصی به او دادم و خواستم اجزایشان را کامل کند.

16-اختلاف بین دوتصویر را پیداکند.

17-جدولی از کلمات به او دادم و خواستم با تغییر حرف اول یا حرف اخر انها کلمات جدید بسازد و بنویسد.

بسیاری تمرین های دیگر را انجام دادم که باتوجه به مشکلات امیرحسین انتخاب کرده بودم.

برای حل مشکلات دیکته نویسی او نیز باتوجه به نوع مشکلش تمریناتی راانجام دادم که مواردی رابه اختصاربیان میکنم:

درمان نارسانویسی

1-روان نویسی در اختیار دانش آموزگذاشتم تاخطوطی را به داخواه رسم کند.

2-وایت برد کوچکی به او دادم تا روی آن نقاشی بکشد.

3-نقاشی با گچ مناسب روی تخته.

4-طرز نشستن او پشت صندلی موثع نوشتن را اصطلاح کردم.

5-نحوه ی صحیح در دست گرفتن مداد را باو تمرین کردم.

6-وسایلی را با خمیربازی به دلخواه خود بسازد.

7-روی خاک نرم یا ماسه با چوب خطوطی را رسم کند.

تقویت هماهنگی چشم ودست

8-انداختن توپ در حلقه ی مینی بسکت.

9-انداختن حلقه های پلاستیکی دورچوبی که به صورت عمودی قرارگرفته است.

10-بازی با توپ وراکت.

11-پیچاندن نخ دور قرقره.

12-بازی بولینگ.

13-تیله بازی.

تقویت حافظه دیداری

14-دوتصویر را در اختیارش قرار دادم و سپس تصویرهارا مخفی کردم و خواستم که تصویر هارا شرح دهد.

15-تصویری مرکب به او دادم و ازاو خواستم کل و اجزایش را به خاطر بسپاردبعدازمدتی که خودش کافی دانست تصویر را مخفی کرده و درمورد آن سوالاتی پرسیدم.

16-وسایلی را به ترتیب خاصی چیدم و ازاو خواستم نام وترتیب قرارگرفتن آن هارا به خاطر بسپارد سپس چشمان اورابستم و جای چندوسیله را باهم عوض کردم و ازاو خواستم وسایل را به ترتیب قبلی بچیند.

باید به این نکته توجه کنیم از گفتن غلط های دانش آموز به هنگام تمرین ها یا به هنگام تصحیح دیکته خودداری کنیم.همیشه باید تعداد واژه هایی را که درست نوشته است و از نظر او یک تلاش موفق محسوب می شود به حساب آوریم.برای زیرنویس دیکته هاهم اززیرنویس های مناسب و مثبت استفاده کنیم.

گردآوری اطلاعات(شواهد2)

باتوجه به توضیحاتی که در خصوص کارهای انجام شده ارائه دادم از ریشه یابی تا طراحی برنامه درمان و انجام تمرینات بعد از گذشت مدت زمانی خواندن و دیکته نویسی امیرحسین را مورد بررسی قراردادم و متوجه پیشرفت او شدم.مشکلاتی که در خواندن و نوشتن داشت به طور کامل برطرف نشده باشد اما باتوجه به زمانی که صرف حل مشکل شده بود بسیار پیشرفت امیدوارکننده ای داشت. این موضوع را به اطلاع والدین و مدیر محترم رساندم و خوشحالی را در چشمان آن هانیز دیدم.

تمرین هارا با شدت بیشتر و انگیزه ی بالاتر ادامه دادیم و روند درمان را متوقف نکردیم تا به نتیجه ی نهایی برسیم.

متن هایی را که در اختیار امیر حسین میگذاشتم بسیار کمتر از قبل در تلفظ دچار اشتباه میشد حروف و صداهارا به طور کامل فراگرفته بود و به خوبی از هم تشخیص میداد اما هنوز سرعت خواندن متن پایین بود.

سوالاتی که در اخر متن ها قرارداده بودم را بهتر و کامل تر پاسخ میداد و به طور کلی توجه و تمرکزش موقع خوانش متن بسیار بهبود پیداکرده بود.

در نوشتن پیشرفت خوبی داشت حروف و نشانه های را به خوبی تشخیص میداد و واژه ها و جمله های ابتدایی تر را بدون غلط مینوشت به طوری که مطمئن بودم باادامه دادن تمرین ها وتلاش بیشتر کلمات دشوارتر را هم میتواند با درصد غلط پایین تر بنویسد.

ازهمه مهمتر روحیه و انگیزه ی امیرحسین بسیار با اوایل سال تحصیلی متفاوت شده بود و خیلی علاقه مند به درس و خواندن و نوشتن بود که این برای من خیلی خوشحال کننده و باعث افتخار بود.

پیشنهادات

- بالابردن سطح علمی معلمان و آموزش به آنها در زمینه ی اختلالات یادگیری مختلف و راه تشخیص و درمان آن ها

- همکاری پیوسته ی معلم,مشاور و اعضای خانواده ی دانش آموزان در همه موارد آموزشی و تربیتی

- برگزاری کلاس هایی برای والدین دانش آموزان و ارائه ی اطلاعاتی در خصوص مشکلات و اختلالات یادگیری به آنها

- فرهنگ سازی صحیح درمورد اختلالات و جلوگیری از هرگونه برچسب زدن به دانش آموزان

- انجام تمرین هایی ساده ولی هدفمند برای بهبود مشکلات دانش آموز

- بکارگیری و ساخت ابزار ها و بازی هایی خلاقانه برای علاقه مند کردن دانش آموز به فرایند درمان

- تلاش مستمر و مداوم معلم،مشاور و اعضای خانواده و صبرو شکیبایی تا لحظه ی رسیدن به نتیجه ی دخواه

منابع

سیف الهی،ولی الله(1387).راهنمای اقدام پژوهی،انتشارات دانشگاه گیلان

تبریزی،مصطفی وهمکاران ،1396،درمان اختلالات دیکته نویسی،تهران،فراروان

تبریزی،مصطفی وهمکاران،1392،درمان اختلالات خواندن،تهران،فراروان

تبریزی،علیرضا،1392،روش های علمی تغییر رفتار کودک ونوجوان،تهران،فراروان

دلاکاتو،ترجمه سرحدی زاده،فاطمه،1372،اختلال خواندن،تهران

برچسبها: نویسنده, زهرا یعقوبی

اقدام پژوهی / نویسنده مجتبی چاه ستاره...